Döviz Dönüşüm Desteğinde Yeni Uygulama Talimatı: Katma Değere Dayalı Satış Limiti, Yıllık 100 Milyon TL Destek Tavanı ve Döviz Pozisyonu Formu
Kasım 21, 2026MASAK Tedbirler Yönetmeliğinde Kimlik Tespiti ve Elektronik Transfer Tutarları İkiye Katlandı; SMS ile Doğrulama ve Tek Rapor Düzenlemesi Getirildi
Kasım 21, 2026Tarih: 2 Ekim 2026
Konu: Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı (TCMB, 1 Ekim 2026) ile 2026/11 sayılı Tebliğ (1 Ağustos 2026 tarihli ve 33327 sayılı Resmî Gazete)
YÖNETİCİ ÖZETİ
1 Ekim 2026’da yürürlüğe giren Uygulama Talimatı, döviz dönüşüm desteğini iki ayrı ölçüte bağlar: Döviz Pozisyonu Bildirim Formunun düzenlendiği tarihteki döviz pozisyonu oranı ve TCMB’nin firma için hesapladığı yıllık satış limiti. Bu not, iki ölçütün farkını varsayımsal bir firma üzerinden gösterir:
- Yüzde 10 oranı alım sınırı değil, yararlanma şartıdır. Talimat döviz alımını ya da işletmede döviz tutulmasını sınırlamaz; Döviz Pozisyonu Bildirim Formunda oran yüzde 10’u aşan firma, o formla yapılan satışlarda destekten yararlanamaz.
- TCMB’nin belirlediği limit satışa ilişkindir. Firma satış limiti, bir takvim yılında desteğe konu edilerek TCMB’ye satılabilecek dövizin TL karşılığıdır; faaliyet kârı ile 12 aylık işgücü maliyetinin toplamından oluşur.
- 2026’nın son çeyreğinde limit ve tavan dörtte birdir. 1 Ekim–31 Aralık 2026 döneminde satış limiti ve 100 milyon TL’lik azami destek 0,25 katsayısıyla uygulanır.
- Satılan döviz iade edilmez. Firma, limitin yetersiz olduğunun tespiti hâlinde desteğin ödenmeyeceğini ve satılan dövizin iadesini talep etmeyeceğini talep formuyla kabul eder. Satıştan sonra herhangi bir nedenle destek alınamaz ya da iade edilirse, o satış için limitten ve azami destekten düşülen tutar geri eklenmez.
- Yüzde 3 oran 31 Ocak 2027’ye kadar uygulanmaktadır. Tebliğde yüzde 2 olarak belirlenen oranın yüzde 3 uygulanma süresi, 2026/11 sayılı Tebliğ ile 31 Temmuz 2026’dan 31 Ocak 2027’ye uzatılmıştır.
1. DÖVİZ POZİSYONU ORANI: YÜZDE 10 ŞARTI
(Uygulama Talimatı md. 5/4 ve Ek: C)
Dayanak: Uygulama Talimatı md. 5/4, Ek: C Döviz Pozisyonu Bildirim Formu ve açıklamaları
Yürürlük: 1 Ekim 2026
Oran, hazır döviz ve altın varlıklarının (A) net satış hasılatı (B) ile aktif toplamından (C) büyük olana bölünmesiyle bulunur. B ve C, GİB’e verilen en güncel yıllık beyannameden alınır.
A’ya giren ve girmeyen kalemler
- Girenler: kasa, alınan çekler, bankalar (yurt içi ve yurt dışı mevduat), diğer hazır değerler, menkul kıymetler ile ortak, iştirak ve bağlı ortaklıklardan alacakların döviz ve altın cinsinden kısmı. Dövize veya altına endeksli varlıklar da döviz ve altın varlığı sayılır.
- Düşülen: verilen çekler ve ödeme emirleri.
- Girmeyen: ticari alacaklar (formun 1.7 kalemi) oranın payına katılmaz.
- Değerleme: döviz varlıkları TCMB’nin, altın varlıkları Borsa İstanbul’un içinde bulunulan yılın ilk iş günü ilan ettiği kur ve fiyatlarla TL’ye çevrilir; işlem günü kuru kullanılmaz.
Formun düzenlenmesi
Formu SMMM veya YMM hazırlayıp imzalar; ardından firmanın genel müdürü ve finans müdürü bilgilerin doğruluğunu teyit ederek imzalar. Forma, meslek mensubunun odasından alınan faaliyet belgesi eklenir; belgenin aslı bankaya verildikten sonra aynı meslek mensubunun üç ay içinde onayladığı diğer formlar için bu ibraz yeterlidir. Aracı banka; firmanın kendi nezdindeki döviz varlıklarının forma doğru yansıtıldığını, oranın formüle uygun hesaplandığını ve faaliyet belgesinin geçerliliğini karekod veya meslek kuruluşunun doğrulama imkânıyla her başvuruda kontrol eder. Form düzenlendiği tarihten itibaren 15 gün geçerlidir ve bu süre içinde birden fazla satış yapılabilir.
Oran, formun düzenlendiği tarihteki varlıklara göre hesaplandığından firmanın döviz alımı A’yı artırır. Yüzde 10’u aşan oran, alımı ya da dövizin işletmede tutulmasını engellemez; yalnızca o formla yapılacak satışlarda desteği kapatır.
2. FİRMA SATIŞ LİMİTİ VE AZAMİ DESTEK
(Uygulama Talimatı md. 5/5, 5/13, 6 ve geçici md. 4)
Dayanak: Uygulama Talimatı md. 5/5, 5/13, 6, 10/4 ve geçici md. 4
Yürürlük: 1 Ekim 2026
Firma satış limiti, GİB’e beyan edilen faaliyet kârı ile SGK’ya bildirilen 12 aylık işgücü maliyetinin (prime esas maaş/ücret ödemeleri ve çalışanlar adına ödenen sosyal güvenlik primleri) toplamıdır. Firma ilgili dönemde zarar etmişse limit yalnızca işgücü maliyetinden hesaplanır. Faaliyet kârı verisi bulunmaz ya da bu veri limit hesabına elverişsiz olağandışı özellik gösterirse TCMB limiti yine yalnız işgücü maliyetinden hesaplar; bu durumdaki firma, limit hesabında kullanılan yılın mali verilerini içeren e-YMM tam tasdik raporuyla faaliyet kârını aracı bankaya tevsik ederse raporda tespit edilen faaliyet kârı limite dâhil edilir.
- Hesaplayan TCMB’dir. Limiti firma değil TCMB hesaplar; güncelleme esas olarak Ocak ve Temmuz aylarında yapılır, veri bu aylarda temin edilemezse veri teminini izleyen tarihte yapılır.
- Bilgi talebi banka üzerinden iletilir. Firmaların Talimat kapsamındaki bilgi, belge ve görüş taleplerini aracı bankalar üzerinden TCMB’ye iletmesi esastır.
- Devir yoktur. Bir yılda kullanılmayan limit izleyen yıla geçmez.
- Satış, dönüşüm kuruyla limitten düşülür. Her işlemde satılabilecek tutar belirlenirken dövizin, satış günü TCMB’nin saat 11.00’de ilan ettiği döviz alış kuruyla bulunan TL karşılığı esas alınır. Pozisyon formundaki yılın ilk iş günü kuru bu hesapta kullanılmaz.
- Güncelleme geriye işlemez. Güncellenen limit o yıl satılan dövizin altında kalırsa aradaki fark için destek iadesi istenmez; yukarı yönlü güncellemeyle kullanılabilir limit oluşursa firma yeniden yararlanabilir.
- Düşülen tutar geri eklenmez. Satıştan sonra destek alınamaz ya da iade edilirse, o satış nedeniyle limitten ve azami destekten düşülen tutar geri eklenmez.
- Reeskont kredisi kullananlar. İhracat ve Döviz Kazandırıcı Hizmetler Reeskont Kredisi ile Reeskont Finansmanı talimatlarının Ek-4 üncü maddelerine göre kredi kullanan firmalara kredi vadesi boyunca destek sağlanmaz.
Firma, talep formuyla limitin yetersiz olduğunun tespiti hâlinde desteğin ödenmeyeceğini ve satılan dövizin iadesini hiçbir durumda talep etmeyeceğini kabul eder.
| Konu | Yıllık | 01/10/2026–31/12/2026 |
|---|---|---|
| Firma satış limiti | Katma değer tutarı | Katma değer × 0,25 |
| Azami destek | 100.000.000 TL | 25.000.000 TL |
| 01/10/2026 öncesi satış ve destekler | — | Hesaba katılmaz |
3. SAYISAL ÖRNEK
(Varsayımsal veriler; Uygulama Talimatı md. 5, 6, 7/14 ve geçici md. 4 — 2023/5 sayılı Tebliğ md. 4 ve geçici md. 1)
Örnek firmanın en güncel yıllık beyannamesindeki ve SGK bildirimlerindeki veriler şöyle varsayılmıştır:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Net satış hasılatı (B) | 400.000.000 TL |
| Yıl sonu aktif toplamı (C) | 250.000.000 TL |
| Faaliyet kârı | 30.000.000 TL |
| 12 aylık işgücü maliyeti | 50.000.000 TL |
Pozisyon şartı. B ile C’den büyük olanı 400.000.000 TL’dir. Yüzde 10 sınırı, hazır döviz ve altın varlıklarının yılın ilk iş günü kurlarıyla en fazla 40.000.000 TL olmasını gerektirir. Hazır döviz ve altın varlıkları bu tutarı aşan firma, oran yeniden yüzde 10’un altına inene kadar düzenlenen formlarla destekten yararlanamaz.
Satış limiti. Katma değer 30.000.000 + 50.000.000 = 80.000.000 TL’dir. 1 Ekim–31 Aralık 2026 döneminde bu tutar 0,25 ile çarpılır; firma bu dönemde desteğe konu olarak en fazla 20.000.000 TL karşılığı döviz satabilir. Firma zarar etmiş olsaydı yıllık limit yalnız işgücü maliyetinden, 50.000.000 TL olarak hesaplanırdı.
Destek tutarı. 31 Ocak 2027’ye kadar uygulanan yüzde 3 oranla 20.000.000 TL × yüzde 3 = 600.000 TL. Bu tutar dönemin 25.000.000 TL’lik azami destek tavanının altında kalır. Aracı banka bu desteğin en fazla yüzde 1’ini, yani en fazla 6.000 TL’yi komisyon olarak alabilir.
4. YÜZDE 3 DESTEK ORANININ SÜRESİ UZATILDI
(2026/11 sayılı Tebliğ md. 2 ve 6 — 2023/5 sayılı Tebliğ md. 4 ve geçici md. 1)
Dayanak: 1 Ağustos 2026 tarihli ve 33327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2026/11 sayılı Tebliğ
Yürürlük: 1 Ağustos 2026 (süre uzatımı, md. 6); diğer hükümler 1 Ekim 2026
2023/5 sayılı Tebliğin 4 üncü maddesi destek oranını, dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına çevrilen tutarın yüzde 2’si olarak belirler. Tebliğin geçici 1 inci maddesi ise bu oranın, maddede yazılı tarihe kadar yüzde 3 olarak uygulanmasını öngörür. 2026/11 sayılı Tebliğ bu tarihteki “31/7/2026” ibaresini “31/1/2027” olarak değiştirmiştir. Uzatılmadığı takdirde 1 Şubat 2027’den itibaren yapılacak satışlarda yüzde 2 oran uygulanır.
| Konu | Eski | Yeni |
|---|---|---|
| Yüzde 3 oranın son günü | 31/07/2026 | 31/01/2027 |
| Tebliğdeki temel oran | Yüzde 2 | Yüzde 2 |
5. SÜRE VE BAKİYE ŞARTLARI
(Uygulama Talimatı md. 5/9 ve 7/3)
Dayanak: Uygulama Talimatı md. 5/9 ve 7/3
Yürürlük: 1 Ekim 2026
Mal ihracatı bedelinde destek, yalnızca İhracat Bedeli Kabul Belgesinde “Bedel getirme ve/veya ihbar süresi içerisinde düzenlenmiştir.”, “İhtarname süresi içerisinde düzenlenmiştir.” veya “Ek süre içerisinde düzenlenmiştir.” açıklamalarından biri bulunan dövizler için ödenir. Döviz kazandırıcı hizmet gelirinde döviz, kesin fatura tarihinden itibaren 180 gün içinde satılmalıdır. İhracat bedelinin hesaba geldiği tarihten destek talep edilen tarihe kadar hesap bakiyesinin gelen bedelin altına düşmediği ve bakiyenin ihracat dışı dövizle tamamlanmadığı aracı bankaca tespit edilemezse destek kapsamında satış yapılmaz.
İlgili düzenlemelerin Şirketinize özgü etkilerinin değerlendirilmesi ve uygulamaya ilişkin destek ihtiyaçlarınız için ekibimiz hizmetinizdedir.
