Ar-Ge, Tasarım ve Teknokent Fonunu GSYF’ye Yatıracak Şirketler İçin Nitelikli Yatırımcı Eşikleri Yükseldi, GSYF İstisnası Kaldırıldı (SPK İlke Kararı i-SPK.37.10, 26.10.2026)
Kasım 21, 2026Tarih: 6 Eylül 2026
Konu: 11752 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Orta Vadeli Program (2027-2029)
YÖNETİCİ ÖZETİ
6 Eylül 2026 tarihli ve 33362 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 11752 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program yürürlüğe konulmuştur. Program; makroekonomik hedefleri, kamu gelir ve gider projeksiyonlarını, vergi politikası önceliklerini ve öncelikli reform alanlarına ilişkin takvimi içermektedir. Öne çıkan başlıklar şunlardır:
- Enflasyon hedefi üç yıla yayıldı. Yıl sonu TÜFE artışının 2026’da yüzde 28,4, 2027’de yüzde 21,0, 2028’de yüzde 13,5 ve 2029’da yüzde 9,0 olması öngörülmektedir.
- Büyüme kademeli olarak hızlanıyor. GSYH büyümesi 2026 için yüzde 3,3, Program döneminde sırasıyla yüzde 4,2, yüzde 4,6 ve yüzde 5,0 olarak öngörülmüştür.
- Vergi yükü artıyor. Sosyal güvenlik primleri dâhil toplam vergi yükünün GSYH’ye oranının 2026’daki yüzde 24,3 seviyesinden Program dönemi sonunda yüzde 25,1’e çıkması öngörülmektedir.
- Vergi harcamaları gözden geçirilecek. Program, vergi harcamalarının analizine devam edileceğini ve “etkin olmayan istisna, muafiyet ve indirimlere yönelik düzenlemeler” yapılacağını belirtmektedir.
- Denetim yapay zekâ ve veri analizi üzerine kuruluyor. VDK-RAS ile mükellef analizi ve seçimi, VDK-DUYU dijital uyum projesi ve yapay zekâ destekli İhbar İşleme Sistemi (VDK-İHS) Program metninde ayrı ayrı sayılmıştır.
- İki yeni uygulama devreye alınıyor. Mükellefe kendi vergisel risklerini gösterecek BİLİNÇ Platformu ile tarhiyat öncesi uzlaşmanın elektronik ortamda yürütülmesini sağlayacak e-Uzlaşma sistemi Program’da yer almaktadır.
- Nakit akışı bozulan üretici ve ihracatçılar için yeniden yapılandırma imkânı öngörülüyor. Program, üretim ve ihracat kapasitesini koruyan firmalar için vergi, SGK primi ve diğer kamu yükümlülüklerinde “belirli kriterlere bağlı geçici yeniden yapılandırma ve taksitlendirme imkânları” geliştirileceğini ifade etmektedir.
- Ar-Ge teşvik yapısı yeniden kurgulanacak. Ar-Ge teşviklerinin teknoloji ekosisteminin ihtiyaçlarına göre yeniden yapılandırılacağı, Ar-Ge ve Tasarım Merkezleri ile Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin desteklenmeye devam edileceği belirtilmiştir.
1. PROGRAMIN DAYANAĞI, NİTELİĞİ VE YÜRÜRLÜĞÜ
Dayanak: 11752 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı — 6 Eylül 2026 tarihli ve 33362 mükerrer sayılı Resmî Gazete
Yürürlük: 6 Eylül 2026
Orta Vadeli Program, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanmakta ve Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konularak merkezî yönetim bütçe sürecini başlatmaktadır. Program; makroekonomik politika çerçevesini, hedef ve öncelikleri, gösterge niteliğindeki temel ekonomik büyüklükleri, kamu kesimi genel dengesi ile bütçe dengesine ilişkin projeksiyonları ve kamu idarelerinin ödenek teklif tavanlarını kapsamaktadır.
Program dönemi boyunca kamu kurum ve kuruluşlarının bütçe hazırlıkları, mevzuat düzenlemeleri ve diğer karar alma süreçleri Program’da belirlenen politika çerçevesi doğrultusunda yürütülecektir. Programın ilk yılında uygulanacak politika ve tedbirler ayrıntılı olarak 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda yer alacaktır. Kamu kurum ve kuruluşları 2027-2029 yıllarını kapsayan bütçe tekliflerini 30 Eylül 2026 tarihine kadar Strateji ve Bütçe Başkanlığına teslim edecektir.
2. TEMEL MAKROEKONOMİK BÜYÜKLÜKLER VE HEDEFLER
Dayanak: Orta Vadeli Program (2027-2029), EK 1 — Tablo 1.1 “Temel Ekonomik Büyüklükler”
| Gösterge | 2026 (GT) | 2027 (P) | 2028 (P) | 2029 (P) |
|---|---|---|---|---|
| GSYH büyümesi (%) | 3,3 | 4,2 | 4,6 | 5,0 |
| TÜFE yıl sonu artışı (%) | 28,4 | 21,0 | 13,5 | 9,0 |
| GSYH deflatör artışı (%) | 30,6 | 25,0 | 14,5 | 9,5 |
| GSYH (Milyar TL, cari) | 85.346 | 111.207 | 133.184 | 153.141 |
| GSYH (Milyar Dolar, cari) | 1.821 | 1.984 | 2.091 | 2.225 |
| Kişi başına gelir (Dolar) | 20.523 | 22.285 | 23.419 | 24.842 |
| İşsizlik oranı (%) | 8,1 | 8,0 | 7,8 | 7,6 |
| İhracat (Milyar Dolar, fob) | 282,0 | 292,0 | 302,5 | 316,0 |
| İthalat (Milyar Dolar, cif) | 387,0 | 397,0 | 411,0 | 426,0 |
| Cari işlemler dengesi / GSYH (%) | -2,6 | -1,9 | -1,8 | -1,6 |
| Brent ham petrol (Dolar/varil) | 88,0 | 76,0 | 72,0 | 67,0 |
GT: Gerçekleşme tahmini — P: Program
3. VERGİ YÜKÜ, BÜTÇE DENGESİ VE BORÇ STOKU
Dayanak: Orta Vadeli Program (2027-2029), “7. Kamu Maliyesi” bölümü ve EK 1 — Tablo 1.4
| Gösterge (GSYH’ye oran, %) | 2026 (GT) | 2027 (P) | 2028 (P) | 2029 (P) |
|---|---|---|---|---|
| Vergi yükü (SGK primleri dâhil) | 24,3 | 24,8 | 24,9 | 25,1 |
| Vergi yükü (SGK primleri hariç) | 17,4 | 18,2 | 18,3 | 18,4 |
| Merkezî yönetim bütçe açığı | 3,1 | 3,5 | 3,1 | 2,8 |
| AB tanımlı genel devlet borç stoku | 21,8 | 21,7 | 22,8 | 23,9 |
Program’a göre kamu kesimi genel dengesinin 2027 yılında GSYH’nin yüzde 3,2’si oranında açık vermesi ve söz konusu açığın Program dönemi sonunda yüzde 2,4 seviyesine gerilemesi öngörülmektedir. Genel devlet açığının 2027 yılında yüzde 3,3, dönem sonunda yüzde 2,7 olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Merkezî yönetim bütçe gelirlerinin GSYH’ye oranının 2027 yılında yüzde 21,0, genel bütçe vergi gelirlerinin GSYH’ye oranının ise yüzde 17,9 olması beklenmektedir.
4. VERGİLEMEDE ADALET VE ETKİNLİĞİN ARTIRILMASI
Dayanak: Orta Vadeli Program (2027-2029), “Vergilemede adalet ve etkinliğin artırılması” başlığı
Program, vergi politikalarının “adalet, öngörülebilirlik ve etkinlik” ilkeleri doğrultusunda uygulanacağını belirtmekte ve aşağıdaki adımları saymaktadır:
- Üretim, yatırım, istihdam ve ihracatı destekleyen, yeşil ve dijital dönüşümü teşvik eden gelir politikalarına öncelik verilmeye devam edilecektir.
- Kayıt dışılığın azaltılması yoluyla doğrudan vergilerin bütçe gelirleri içindeki payı artırılacaktır.
- Sürdürülebilir gelir kaynaklarının artırılması için vergi tabanının genişletilmesine yönelik çalışmalar sürdürülecektir.
- Vergi harcamalarının analizine devam edilecek, “etkin olmayan istisna, muafiyet ve indirimlere yönelik düzenlemeler” yapılacaktır.
- Mükelleflerin vergisel riskleri hakkında bilgilendirilmesini ve kendi risk değerlendirmelerini yapabilmelerini sağlayacak BİLİNÇ (Bütünleşik İzleme ve Legal İkaz Noktası Çözüm) Platformu kapsamında analiz ve yazılım geliştirme çalışmalarına devam edilecektir.
- Gönüllü uyumun artırılması ve ihtilafların idari aşamada çözümlenmesi amacıyla ön tespit ve izaha davet uygulamasının etkinliği artırılacak, uygulama alanı genişletilecektir.
- Tarhiyat öncesi uzlaşma işlemlerinin elektronik ortamda yürütülmesini sağlayacak e-Uzlaşma sistemi devreye alınacaktır.
- Bütünleşik veri altyapısı ve beyanname analizleriyle uyum riskleri önceden tespit edilecek, önceden doldurulmuş beyanname uygulamalarının kapsamı genişletilecektir.
5. KAYIT DIŞILIKLA MÜCADELE VE DENETİMDE ETKİNLİK
Dayanak: Orta Vadeli Program (2027-2029), “Kayıt dışılıkla mücadele ve denetimlerde etkinliğin artırılması” başlığı
- Kayıt dışılıkla mücadele yapay zekâ ve büyük veri ile desteklenen risk analizi faaliyetleriyle yürütülecektir.
- Sektörel, finansal ve tematik risk analizi çalışmalarının sonuçları ilgili kurum ve kuruluşlarla paylaşılacaktır.
- Vergiye tabi işlemlerin doğruluğunun tespitinde üçüncü taraf idari verilerden yararlanılacaktır.
- Riskli görülen sektörler ve mükellefler nezdinde farklı denetim teknikleri kullanılacaktır.
- DBYS, KMTS, İDİS, UTTS ve BÜİS gibi izleme sistemleri üzerinden kayıp ve kaçağın azaltılması sağlanacaktır.
- Vergi denetiminde Dijital Uyum Projesi (VDK-DUYU) kapsamında çalışmalar yürütülecek, Risk Analiz Sistemi (VDK-RAS) çerçevesinde mükellef analizi ve seçimi yapılacaktır.
- Vergi ihbarları için yapay zekâ destekli İhbar İşleme Sistemi (VDK-İHS) projesi hayata geçirilecektir.
- Mükelleflerin yıllık gelirlerinin kavranması ve doğru beyan edilmesini temin etmek üzere hasılat denetimlerine devam edilecektir.
- Gayrimenkullerin gerçek değerleri üzerinden işlem yapılmasını sağlayacak çalışmalara devam edilecektir.
- Prim tabanını genişletmek üzere kayıt dışı istihdam ve ücretle mücadelede veri analizine dayalı risk odaklı denetim faaliyetleri artırılacaktır.
6. FİRMALARI DOĞRUDAN İLGİLENDİREN DİĞER BAŞLIKLAR
Dayanak: Orta Vadeli Program (2027-2029), “Sürdürülebilir Büyüme”, “Ar-Ge ve yenilik ekosisteminin güçlendirilmesi” ve “İş ve Yatırım Ortamı” bölümleri
- Kamu yükümlülüklerinde geçici yeniden yapılandırma. Nakit akışı bozulan ancak üretim ve ihracat kapasitesini koruyan firmalar için vergi, SGK primi ve diğer kamu kaynaklı yükümlülüklerde belirli kriterlere bağlı geçici yeniden yapılandırma ve taksitlendirme imkânları geliştirilecektir.
- Devlet yardımlarında seçicilik. Devlet yardımlarının “seçici, odaklı ve süreli” olarak uygulanmasına devam edilecek, Ar-Ge destekleri gelişen teknoloji ekosisteminin ihtiyaçlarına göre yeniden yapılandırılacaktır.
- Ar-Ge ve Teknopark altyapısı. Ar-Ge ve Tasarım Merkezleri ile Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin altyapıları ve kuluçka merkezleri sektörel ihtiyaçlar dikkate alınarak desteklenmeye devam edilecektir.
- İdari yüklerin azaltılması. Şirketlerin kuruluş, faaliyet, yatırım, dış ticaret ve tasfiye süreçlerindeki idari yükler azaltılarak mevzuat sadeleştirilecek, iş ve yatırım süreçlerine dair işlemler kurulacak Tek Durak Ofis aracılığıyla en aza indirilecektir.
- Dijital Şirket Uygulaması. Teknoloji tabanlı girişimler için şirket kuruluş kolaylığı ve başlangıç aşaması muafiyetleri sağlayan Dijital Şirket Uygulaması hayata geçirilecektir.
- Elektronik tebligat. Elektronik tebligat uygulaması yaygınlaştırılacaktır.
- İcra-iflas ve konkordato. İcra ve iflas mevzuatı güncellenecek; konkordato kurumunun kötüye kullanılmasının önlenmesine yönelik mevzuat çalışması yürütülecektir.
- KVKK-GDPR uyumu. 6698 sayılı Kanun’un Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) ile uyumlaştırma süreci tamamlanacaktır.
- KOBİ finansmanı. Kredi Garanti Mekanizmasının kapasitesi artırılacak, Devlet Destekli Alacak Sigortası uygulamasının etkinliği artırılacak, ihracatçılara yönelik reeskont kredileri ile Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi (YTAK) hacmi artırılacaktır.
7. VERGİ VE SOSYAL GÜVENLİK ALANINDA ÖNGÖRÜLEN TAKVİM
Dayanak: Orta Vadeli Program (2027-2029), EK 3 — “Öncelikli Reform Alanlarına Yönelik Düzenlemeler”
| Reform alanı | İşlem türü | Öngörülen takvim |
|---|---|---|
| Vergilemede adalet ve etkinliğin artırılması — mükellef davranışları ve vergiye uyum sorunlarının analizi | İdari düzenleme | 2027 1. Çeyrek (Sürekli) |
| Kayıt dışılıkla mücadele — yapay zekâ ve büyük veri destekli risk analizi | Karar | 2027 1. Çeyrek (Sürekli) |
| Kayıt dışı istihdam ve ücretle mücadelede risk odaklı denetim | İdari düzenleme | 2027 1. Çeyrek (Sürekli) |
| Prim borçlarının takip ve tahsilat süreçlerinin etkinleştirilmesi | İdari düzenleme | 2026 4. Çeyrek (Sürekli) |
| Sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği — istihdamda kalmayı teşvik eden düzenlemeler | Kanun / İdari düzenleme | 2027 3. Çeyrek |
| İcra ve iflas mevzuatının güncellenmesi | — | 2027 |
| Kamu ihale mevzuatının güncellenmesi ve sektörel kamu alımları düzenlemesi | Kanun | 2027 1. Çeyrek |
EK 3’te “Kanun” olarak belirtilenler, TBMM gündemine sunulacak teknik ve idari çalışmaların tamamlanacağını ifade etmektedir. Takvimde, Programın yayımlandığı tarihten bir sonraki Programın yayımlanacağı tarihe kadar olan süre dikkate alınmaktadır.
İlgili düzenlemelerin Şirketinize özgü etkilerinin değerlendirilmesi ve uygulamaya ilişkin destek ihtiyaçlarınız için ekibimiz hizmetinizdedir.
